---
type: "Book"
knowledge_type: "book"
entity_type: "book"
id: "66ae541b191fdf5766655bd2"
title: "Antra"
board: "CBSE"
curriculum: "CBSE"
class_id: "66ab5807ffbb5019db722158"
class: "Class 12"
class_name: "Class 12"
class_slug: "class-12"
class_canonical_url: "https://www.edzy.ai/cbse-class-12"
class_markdown_url: "https://www.edzy.ai/okf/class/cbse-class-12.md"
subject_id: "66ab5c44543b6f461d7a9d2b"
subject: "Hindi"
subject_slug: "class-12-hindi"
subject_canonical_url: "https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi"
subject_markdown_url: "https://www.edzy.ai/okf/subject/cbse-class-12-hindi.md"
book: "Antra"
book_slug: "antra"
canonical_url: "https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra"
markdown_url: "https://www.edzy.ai/okf/book/cbse-class-12-hindi-antra.md"
source_type: "examSubjectBook"
source_id: "66ae541b191fdf5766655bd2"
source: "Edzy"
chapter_count: "23"
topic_count: "136"
version: "1"
last_updated: "2026-06-24"
svg_icon: "https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/academic/class-12/66ae541b191fdf5766655bd2.svg"
book_svg_icon: "https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/academic/class-12/66ae541b191fdf5766655bd2.svg"
subject_svg_icon: "https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/41834bbd-60bc-472e-a3f8-116cc41a53a5.svg"
color_name: "Periwinkle"
color_light_foreground: "#6366F1"
color_light_background: "#E8E8F8"
color_dark_foreground: "#818CF8"
color_dark_background: "#3A3A4A"

---

Antra is a CBSE Class 12 book for the subject Hindi on Edzy.

## Knowledge Snapshot

| Field         | Details                          |
| :------------ | :------------------------------- |
| Board         | CBSE        |
| Curriculum    | CBSE   |
| Class         | Class 12 |
| Subject       | Hindi  |
| Book          | Antra     |
| Book Slug     | antra         |
| Chapter Count | 23 |
| Topic Count   | 136   |
| Last Updated  | 2026-06-24  |

## Book Overview

Antra belongs to Class 12 in the Hindi subject under the CBSE board and curriculum. It includes 23 chapters and covers a total of 136 topics.

## OKF Hierarchy

| Level   | Title                            | Canonical URL                           | Markdown URL                            |
| :------ | :------------------------------- | :-------------------------------------- | :-------------------------------------- |
| Class   | Class 12 | https://www.edzy.ai/cbse-class-12   | https://www.edzy.ai/okf/class/cbse-class-12.md   |
| Subject | Hindi  | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi | https://www.edzy.ai/okf/subject/cbse-class-12-hindi.md |
| Book    | Antra     | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra        | https://www.edzy.ai/okf/book/cbse-class-12-hindi-antra.md        |

## Chapter Index

| No. | Chapter         | Pages       | Page Count | Topics | Canonical URL | Markdown URL |
| :-- | :-------------- | :---------- | :--------- | :------ | :------------ | :----------- |
| 1   | Jaishankar prasad | 1-7      | 7         | 6      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-jaishankar-prasad | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-jaishankar-prasad.md |
| 2   | देवसेना का गीत  | 4-6       | 3         | 6      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-devsena-ka-geet | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-devsena-ka-geet.md |
| 3   | कर्नलिया का गीत | 2-7       | 6         | 5      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-krnliya-ka-geet | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-krnliya-ka-geet.md |
| 4   | सरोज स्मृति      | 10-12     | 3         | 5      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-sroj-smti | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-sroj-smti.md |
| 5   | यह दीप अकेला     | 16-16     | 1         | 5      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-yh-deep-akela | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-yh-deep-akela.md |
| 6   | मैंने देखा, एक बूँद | 17-18  | 2         | 5      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-maine-dekha-ek-bood | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-maine-dekha-ek-bood.md |
| 7   | बनारस          | 22-24      | 3         | 5      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-bnars | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-bnars.md |
| 8   | दिशा           | 25-26      | 2         | 7      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-disha | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-disha.md |
| 9   | वसंत आया       | 29-29      | 1         | 5      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-vst-aaya | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-vst-aaya.md |
| 10  | तोड़ो           | 30-31      | 2         | 7      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-todo | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-todo.md |
| 11  | भरत-राम का प्रेम | 35-36   | 2         | 7      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-bhrt-ram-ka-prem | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-bhrt-ram-ka-prem.md |
| 12  | पद ,          | 36-37      | 2         | 7      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-pd | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-pd.md |
| 13  | बारहमासा       | 42-46      | 5         | 5      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-barhmasa | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-barhmasa.md |
| 14  | विद्यापति — पद | 49-52      | 4         | 6      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-vidyapti-pd | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-vidyapti-pd.md |
| 15  | कविता          | 53-56      | 4         | 7      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-kvita | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-kvita.md |
| 16  | प्रेमघन की छाया–स्मृति | 61-66      | 6         | 6      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-premghn-kee-chhayasmti | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-premghn-kee-chhayasmti.md |
| 17  | सुमिरिनी के मनके | 69-75   | 7         | 5      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-sumirinee-ke-mnke | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-sumirinee-ke-mnke.md |
| 18  | संवदिया       | 78-87      | 10        | 6      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-svdiya | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-svdiya.md |
| 19  | गांधी, नेहरू और यास्सेर अराफ़ात | 90-98   | 9         | 6      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-gadhee-nehroo-aur-yasser-araphat | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-gadhee-nehroo-aur-yasser-araphat.md |
| 20  | शेर, पहचान, चार हाथ, साझा | 101-107  | 7         | 6      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-sher-phchan-char-hath-sajha | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-sher-phchan-char-hath-sajha.md |
| 21  | जहाँ कोई वापसी नहीं | 110-115  | 6         | 6      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-jha-koee-vapsee-nhee | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-jha-koee-vapsee-nhee.md |
| 22  | दूसरा देवदास  | 118-128  | 11        | 6      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-doosra-devdas | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-doosra-devdas.md |
| 23  | कुटज          | 131-138  | 8         | 6      | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra-kutj | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-kutj.md |

## Chapter Source Index

| No. | Chapter         | Source PDF  |
| :-- | :-------------- | :---------- |
| 1   | Jaishankar prasad | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/c61a7ab8-1c15-4295-80cd-3f551f39b6e9.pdf |
| 2   | देवसेना का गीत  | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/e1038ddc-7f7a-49bc-b939-4ab9fc89d5a4.pdf |
| 3   | कर्नलिया का गीत | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/d144a92f-c21e-42f6-b035-0952926d7eca.pdf |
| 4   | सरोज स्मृति      | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/0f28e610-a329-49ba-a9fd-d308e8feb390.pdf |
| 5   | यह दीप अकेला     | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/51dde2f7-19a6-47c6-b546-da53c7c0294e.pdf |
| 6   | मैंने देखा, एक बूँद | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/ea71ee54-debb-4d50-8c78-6714d0b18d15.pdf |
| 7   | बनारस          | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/d17ca0f4-57a7-47cd-97de-711781869065.pdf |
| 8   | दिशा           | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/ef6da28c-6dbf-4cf9-8166-ebd9620068ec.pdf |
| 9   | वसंत आया       | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/108123e1-e1c3-4409-82b5-2cee37d93ac8.pdf |
| 10  | तोड़ो           | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/79b3be72-a43a-4c73-9247-9cbae14526ee.pdf |
| 11  | भरत-राम का प्रेम | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/6e89cf7d-5f83-424a-8a3a-e614dad5fbb7.pdf |
| 12  | पद ,          | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/38249edb-7519-4f93-b500-250d6654b462.pdf |
| 13  | बारहमासा       | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/128063f6-90e1-4a69-8bc8-98b974afeda8.pdf |
| 14  | विद्यापति — पद | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/269ce9c0-d804-4ae4-8921-c073ce27894c.pdf |
| 15  | कविता          | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/ef9ee74a-e2ca-4389-8a34-7d7f978ff983.pdf |
| 16  | प्रेमघन की छाया–स्मृति | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/6b703ea5-62e6-47b9-8d01-1d79b1a0f855.pdf |
| 17  | सुमिरिनी के मनके | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/72c039f1-0916-41c1-a23f-d4673797e527.pdf |
| 18  | संवदिया       | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/799545f8-1268-438f-b138-c30fcc59a081.pdf |
| 19  | गांधी, नेहरू और यास्सेर अराफ़ात | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/1b1ff4fa-203f-4b66-ba83-b4532f4d09fb.pdf |
| 20  | शेर, पहचान, चार हाथ, साझा | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/4f432121-4896-4580-b7bb-1ef7e50ba106.pdf |
| 21  | जहाँ कोई वापसी नहीं | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/4959f917-0253-4b3d-a928-8f8767eec87a.pdf |
| 22  | दूसरा देवदास  | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/b8cfeaa5-6f8c-4113-8008-4e48da60f6b3.pdf |
| 23  | कुटज          | https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/e4563dc1-aff4-45a3-8114-0bd80790263c.pdf |

## Topic Inventory

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa60f8a243cecf961fdda8 | Jaishankar Prasad                 |
| 2   | 69aa60f8a243cecf961fddb0 | Biography                         |
| 3   | 69aa60f8a243cecf961fddb2 | Literary Contributions             |
| 4   | 69aa60f8a243cecf961fddb4 | Themes in His Work               |
| 5   | 69aa60f8a243cecf961fddb6 | Legacy and Influence              |
| 6   | 69aa60f8a243cecf961fddb8 | Awards and Recognition            |
| 7   | 69aa60b4a243cecf961fbf64 | देवसेना का गीत                  |
| 8   | 69aa60b4a243cecf961fbf66 | गीत का सन्देश                    |
| 9   | 69aa60b4a243cecf961fbf68 | संकीर्णता और विविधता             |
| 10  | 69aa60b4a243cecf961fbf6a | भावनात्मक संदर्भ                 |
| 11  | 69aa60b4a243cecf961fbf6c | कला और संगीत                      |
| 12  | 69aa60b4a243cecf961fbf6e | वर्तमान संदर्भ                    |
| 13  | 69b957a9d33a4bf90aed6c91 | जयशंकर प्रसाद का परिचय          |
| 14  | 69b957a9d33a4bf90aed6c95 | कार्नेलिया का गीत                |
| 15  | 69b957a9d33a4bf90aed6c9c | भारत की विशेषताएँ                 |
| 16  | 69b957a9d33a4bf90aed6ca0 | काव्य सौंदर्य                      |
| 17  | 69b957a9d33a4bf90aed6ca4 | प्राकृतिक चित्रण                  |
| 18  | 69aa614ca243cecf961ff5eb | fujkyk dk tUe                     |
| 19  | 69aa614ca243cecf961ff5ed | saroj smriti ka visleshan         |
| 20  | 69aa614ca243cecf961ff5f1 | kavi ka prabhav                  |
| 21  | 69aa614ca243cecf961ff5f8 | fujkyk ka samajik sandarbh       |
| 22  | 69aa614ca243cecf961ff5fc | kavi ki rachna                   |
| 23  | 69aa613aa243cecf961ff0bc | इस दीप का अकेलापन               |
| 24  | 69aa613aa243cecf961ff0be | दीप की पहचान                      |
| 25  | 69aa613aa243cecf961ff0c0 | दीप की आस्था                    |
| 26  | 69aa613aa243cecf961ff0c2 | आवेश और संतोष                   |
| 27  | 69aa613aa243cecf961ff0c4 | दीप का अस्तित्व                  |
| 28  | 69aa61eaa243cecf9620282d | विज्ञान और मानवता                |
| 29  | 69aa61eaa243cecf9620282f | प्रकृति और उसका महत्व          |
| 30  | 69aa61eba243cecf96202833 | सामाजिक सम्बन्ध                  |
| 31  | 69aa61eba243cecf96202839 | शिक्षा और उसका प्रभाव           |
| 32  | 69aa61eba243cecf9620283e | संस्कृति और पहचान               |
| 33  | 69aa61eda243cecf962028da | बनारस का इतिहास                   |
| 34  | 69aa61eda243cecf962028dc | बनारस की संस्कृति               |
| 35  | 69aa61eda243cecf962028de | धार्मिक स्थलों का महत्व          |
| 36  | 69aa61eda243cecf962028e0 | भाषा और साहित्य                   |
| 37  | 69aa61eda243cecf962028e2 | जुड़ाव और समकालीन स्थिति          |
| 38  | 69aa622ba243cecf96203ad5 | दिशा की पहचान                    |
| 39  | 69aa622ba243cecf96203ad7 | संस्कृति का प्रभाव                |
| 40  | 69aa622ba243cecf96203ad9 | समाज के प्रति जिम्मेदारियां      |
| 41  | 69aa622ba243cecf96203adb | संविधान और अधिकार               |
| 42  | 69aa622ba243cecf96203add | व्यक्तिगत विकास                  |
| 43  | 69aa622ba243cecf96203adf | प्रकृति के प्रति सम्मान          |
| 44  | 69aa622ba243cecf96203ae1 | नवीनतम तकनीक का योगदान         |
| 45  | 69aa6296a243cecf96205903 | वसंत का आगमन                     |
| 46  | 69aa6296a243cecf96205905 | प्रकृति का परिवर्तन              |
| 47  | 69aa6296a243cecf96205907 | संस्कृति का प्रभाव                |
| 48  | 69aa6296a243cecf96205909 | कविता और साहित्य                 |
| 49  | 69aa6296a243cecf9620590b | वसंत का संदेश                     |
| 50  | 69aa6225a243cecf9620399f | परिचय                             |
| 51  | 69aa6225a243cecf962039a1 | तोड़ो का अर्थ                     |
| 52  | 69aa6225a243cecf962039a3 | तोड़ो की विशेषताएँ               |
| 53  | 69aa6225a243cecf962039a5 | साहित्य में तोड़ो                  |
| 54  | 69aa6225a243cecf962039a7 | तोड़ो के माध्यम से समाज का चित्रण |
| 55  | 69aa6225a243cecf962039a9 | तोड़ो का व्यावहारिक उपयोग       |
| 56  | 69aa6225a243cecf962039ab | संक्षेप में तोड़ो                |
| 57  | 69aa6262a243cecf96204aa4 | भरत का प्रेम                     |
| 58  | 69aa6262a243cecf96204aa6 | राम का त्याग                       |
| 59  | 69aa6262a243cecf96204aa8 | संबंधों का महत्व                 |
| 60  | 69aa6262a243cecf96204aaa | धर्म और कर्तव्य                  |
| 61  | 69aa6262a243cecf96204aac | भावनाओं का संघर्ष                |
| 62  | 69aa6262a243cecf96204aae | परिवार का साहस                  |
| 63  | 69aa6262a243cecf96204ab0 | प्रेम की पराकाष्ठा              |
| 64  | 69c223a09db8f9e795950ee6 | तुलसीदास का जीवन                |
| 65  | 69c223a09db8f9e795950eea | रामचरितमानस की रचना            |
| 66  | 69c223a09db8f9e795950eee | तुलसीदास की काव्यशक्ति          |
| 67  | 69c223a09db8f9e795950ef2 | भरत-राम का प्रेम                 |
| 68  | 69c223a09db8f9e795950ef6 | कौशल्या का विलाप                |
| 69  | 69c223a09db8f9e795950efa | तुलसीदास की रचनाएँ              |
| 70  | 69c223a09db8f9e795950efe | भाव और शिल्प सौंदर्य           |
| 71  | 69aa62daa243cecf96206d2f | बारहमासा का परिचय               |
| 72  | 69aa62daa243cecf96206d31 | प्रमुख रचनाएँ                   |
| 73  | 69aa62daa243cecf96206d33 | मुख्य भाव                         |
| 74  | 69aa62daa243cecf96206d35 | विविधता और विशेषताएँ            |
| 75  | 69aa62daa243cecf96206d37 | संदर्भ और प्रभाव                 |
| 76  | 69aa629aa243cecf96205c23 | विद्यापति की जीवनी               |
| 77  | 69aa629aa243cecf96205c25 | काव्य सामग्री                    |
| 78  | 69aa629aa243cecf96205c27 | भाषा और शैली                     |
| 79  | 69aa629aa243cecf96205c29 | काव्य का विश्लेषण               |
| 80  | 69aa629aa243cecf96205c2b | सांस्कृतिक परिप्रेक्ष्य         |
| 81  | 69aa629aa243cecf96205c2d | विरासत और प्रभाव                 |
| 82  | 69aa62d3a243cecf96206938 | कविता की परिभाषा               |
| 83  | 69aa62d3a243cecf9620693a | कविता के प्रकार                  |
| 84  | 69aa62d3a243cecf9620693c | कविता का महत्व                  |
| 85  | 69aa62d3a243cecf9620693e | कविता में विषय वस्तु            |
| 86  | 69aa62d3a243cecf96206940 | कविता की रचना प्रक्रिया         |
| 87  | 69aa62d3a243cecf96206942 | कविता के प्रमुख कवि             |
| 88  | 69aa62d3a243cecf96206944 | कविता की आलोचना                |
| 89  | 69aa6313a243cecf96207e75 | प्रेमघन की छाया                |
| 90  | 69aa6313a243cecf96207e77 | स्मृति के प्रतिमान              |
| 91  | 69aa6313a243cecf96207e79 | शिक्षा का महत्व                 |
| 92  | 69aa6313a243cecf96207e7b | साहित्य और संस्कृति             |
| 93  | 69aa6313a243cecf96207e7d | जीवन के अनुभव                   |
| 94  | 69aa6313a243cecf96207e7f | मूल्य और परंपरा                 |
| 95  | 69aa6313a243cecf96207e98 | परिचय                             |
| 96  | 69aa6313a243cecf96207e9a | सुमिरिनी का महत्व              |
| 97  | 69aa6313a243cecf96207e9c | सामाजिक संदर्भ                  |
| 98  | 69aa6313a243cecf96207e9e | साहित्य में स्थान               |
| 99  | 69aa6313a243cecf96207ea0 | आधुनिक संदर्भ                   |
| 100 | 69aa6355a243cecf962091b8 | संवदिया का परिचय                  |
| 101 | 69aa6355a243cecf962091ba | संवदिया की विशेषताएँ           |
| 102 | 69aa6355a243cecf962091bc | संवदिया का इतिहास              |
| 103 | 69aa6355a243cecf962091be | संवदिया की भूमिका              |
| 104 | 69aa6355a243cecf962091c0 | समकालीन संवदिया              |
| 105 | 69aa6355a243cecf962091c2 | संवदिया का भविष्य              |
| 106 | 69aa636da243cecf96209768 | गांधी का योगदान                |
| 107 | 69aa636da243cecf9620976a | नेहरू का दृष्टिकोण                  |
| 108 | 69aa636da243cecf9620976c | यास्सेर अराफ़ात का परिचय       |
| 109 | 69aa636da243cecf9620976e | गांधी, नेहरू और अराफ़ात का संबंध |
| 110 | 69aa636da243cecf96209770 | समकालीन प्रभाव                  |
| 111 | 69aa636da243cecf96209772 | विश्लेषण और निष्कर्ष           |
| 112 | 69aa6395a243cecf9620a5da | शेर की पहचान                     |
| 113 | 69aa6395a243cecf9620a5dc | चार हाथ                         |
| 114 | 69aa6395a243cecf9620a5de | साझा जीवन                        |
| 115 | 69aa6395a243cecf9620a5e0 | जीविका के तरीके                  |
| 116 | 69aa6395a243cecf9620a5e2 | संरक्षण का महत्व                |
| 117 | 69aa6395a243cecf9620a5e4 | प्राकृतिक संतुलन               |
| 118 | 69aa6395a243cecf9620a5e6 | शिक्षा का योगदान              |
| 119 | 69aa6386a243cecf96209fae | आकार और संरचना                  |
| 120 | 69aa6386a243cecf96209fb0 | पात्र चित्रण                    |
| 121 | 69aa6386a243cecf96209fb2 | कथानक की प्रगति                |
| 122 | 69aa6386a243cecf96209fb4 | भाषा और शैली                   |
| 123 | 69aa6386a243cecf96209fb6 | विषय और संदेश                   |
| 124 | 69aa6386a243cecf96209fb8 | संदर्भ और प्रयोग                |
| 125 | 69aa63d2a243cecf9620b62a | दैहिक प्रतिरोध                  |
| 126 | 69aa63d2a243cecf9620b62d | आधुनिक जीवनशैली                |
| 127 | 69aa63d2a243cecf9620b62f | स्वास्थ्य देखभाल के उच्चतम उपाय |
| 128 | 69aa63d2a243cecf9620b631 | सकारात्मक मानसिकता              |
| 129 | 69aa63d2a243cecf9620b633 | परिवार और समुदाय का योगदान     |
| 130 | 69aa63d2a243cecf9620b635 | आहार और पोषण                  |
| 131 | 69aa63d3a243cecf9620b65d | कुटज का महत्व                   |
| 132 | 69aa63d3a243cecf9620b65f | कुटज का उपयोग                   |
| 133 | 69aa63d3a243cecf9620b661 | कुटज की पहचान                   |
| 134 | 69aa63d3a243cecf9620b663 | कुटज की खेती                   |
| 135 | 69aa63d3a243cecf9620b665 | कुटज पर शोध                   |
| 136 | 69aa63d3a243cecf9620b667 | सामाजिक तथा सांस्कृतिक महत्व   |

## Chapter-Wise Topic Map

### Jaishankar prasad

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa60f8a243cecf961fdda8 | Jaishankar Prasad                 |
| 2   | 69aa60f8a243cecf961fddb0 | Biography                         |
| 3   | 69aa60f8a243cecf961fddb2 | Literary Contributions             |
| 4   | 69aa60f8a243cecf961fddb4 | Themes in His Work               |
| 5   | 69aa60f8a243cecf961fddb6 | Legacy and Influence              |
| 6   | 69aa60f8a243cecf961fddb8 | Awards and Recognition            |

### देवसेना का गीत

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa60b4a243cecf961fbf64 | देवसेना का गीत                  |
| 2   | 69aa60b4a243cecf961fbf66 | गीत का सन्देश                    |
| 3   | 69aa60b4a243cecf961fbf68 | संकीर्णता और विविधता             |
| 4   | 69aa60b4a243cecf961fbf6a | भावनात्मक संदर्भ                 |
| 5   | 69aa60b4a243cecf961fbf6c | कला और संगीत                      |
| 6   | 69aa60b4a243cecf961fbf6e | वर्तमान संदर्भ                    |

### कर्नलिया का गीत

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69b957a9d33a4bf90aed6c91 | जयशंकर प्रसाद का परिचय          |
| 2   | 69b957a9d33a4bf90aed6c95 | कार्नेलिया का गीत                |
| 3   | 69b957a9d33a4bf90aed6c9c | भारत की विशेषताएँ                 |
| 4   | 69b957a9d33a4bf90aed6ca0 | काव्य सौंदर्य                      |
| 5   | 69b957a9d33a4bf90aed6ca4 | प्राकृतिक चित्रण                  |

### सरोज स्मृति

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa614ca243cecf961ff5eb | fujkyk dk tUe                     |
| 2   | 69aa614ca243cecf961ff5ed | saroj smriti ka visleshan         |
| 3   | 69aa614ca243cecf961ff5f1 | kavi ka prabhav                  |
| 4   | 69aa614ca243cecf961ff5f8 | fujkyk ka samajik sandarbh       |
| 5   | 69aa614ca243cecf961ff5fc | kavi ki rachna                   |

### यह दीप अकेला

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa613aa243cecf961ff0bc | इस दीप का अकेलापन               |
| 2   | 69aa613aa243cecf961ff0be | दीप की पहचान                      |
| 3   | 69aa613aa243cecf961ff0c0 | दीप की आस्था                    |
| 4   | 69aa613aa243cecf961ff0c2 | आवेश और संतोष                   |
| 5   | 69aa613aa243cecf961ff0c4 | दीप का अस्तित्व                  |

### मैंने देखा, एक बूँद

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa61eaa243cecf9620282d | विज्ञान और मानवता                |
| 2   | 69aa61eaa243cecf9620282f | प्रकृति और उसका महत्व          |
| 3   | 69aa61eba243cecf96202833 | सामाजिक सम्बन्ध                  |
| 4   | 69aa61eba243cecf96202839 | शिक्षा और उसका प्रभाव           |
| 5   | 69aa61eba243cecf9620283e | संस्कृति और पहचान               |

### बनारस

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa61eda243cecf962028da | बनारस का इतिहास                   |
| 2   | 69aa61eda243cecf962028dc | बनारस की संस्कृति               |
| 3   | 69aa61eda243cecf962028de | धार्मिक स्थलों का महत्व          |
| 4   | 69aa61eda243cecf962028e0 | भाषा और साहित्य                   |
| 5   | 69aa61eda243cecf962028e2 | जुड़ाव और समकालीन स्थिति          |

### दिशा

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa622ba243cecf96203ad5 | दिशा की पहचान                    |
| 2   | 69aa622ba243cecf96203ad7 | संस्कृति का प्रभाव                |
| 3   | 69aa622ba243cecf96203ad9 | समाज के प्रति जिम्मेदारियां      |
| 4   | 69aa622ba243cecf96203adb | संविधान और अधिकार               |
| 5   | 69aa622ba243cecf96203add | व्यक्तिगत विकास                  |
| 6   | 69aa622ba243cecf96203adf | प्रकृति के प्रति सम्मान          |
| 7   | 69aa622ba243cecf96203ae1 | नवीनतम तकनीक का योगदान         |

### वसंत आया

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa6296a243cecf96205903 | वसंत का आगमन                     |
| 2   | 69aa6296a243cecf96205905 | प्रकृति का परिवर्तन              |
| 3   | 69aa6296a243cecf96205907 | संस्कृति का प्रभाव                |
| 4   | 69aa6296a243cecf96205909 | कविता और साहित्य                 |
| 5   | 69aa6296a243cecf9620590b | वसंत का संदेश                     |

### तोड़ो

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa6225a243cecf9620399f | परिचय                             |
| 2   | 69aa6225a243cecf962039a1 | तोड़ो का अर्थ                     |
| 3   | 69aa6225a243cecf962039a3 | तोड़ो की विशेषताएँ               |
| 4   | 69aa6225a243cecf962039a5 | साहित्य में तोड़ो                  |
| 5   | 69aa6225a243cecf962039a7 | तोड़ो के माध्यम से समाज का चित्रण |
| 6   | 69aa6225a243cecf962039a9 | तोड़ो का व्यावहारिक उपयोग       |
| 7   | 69aa6225a243cecf962039ab | संक्षेप में तोड़ो                |

### भरत-राम का प्रेम

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa6262a243cecf96204aa4 | भरत का प्रेम                     |
| 2   | 69aa6262a243cecf96204aa6 | राम का त्याग                       |
| 3   | 69aa6262a243cecf96204aa8 | संबंधों का महत्व                 |
| 4   | 69aa6262a243cecf96204aaa | धर्म और कर्तव्य                  |
| 5   | 69aa6262a243cecf96204aac | भावनाओं का संघर्ष                |
| 6   | 69aa6262a243cecf96204aae | परिवार का साहस                  |
| 7   | 69aa6262a243cecf96204ab0 | प्रेम की पराकाष्ठा              |

### पद ,

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69c223a09db8f9e795950ee6 | तुलसीदास का जीवन                |
| 2   | 69c223a09db8f9e795950eea | रामचरितमानस की रचना            |
| 3   | 69c223a09db8f9e795950eee | तुलसीदास की काव्यशक्ति          |
| 4   | 69c223a09db8f9e795950ef2 | भरत-राम का प्रेम                 |
| 5   | 69c223a09db8f9e795950ef6 | कौशल्या का विलाप                |
| 6   | 69c223a09db8f9e795950efa | तुलसीदास की रचनाएँ              |
| 7   | 69c223a09db8f9e795950efe | भाव और शिल्प सौंदर्य           |

### बारहमासा

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa62daa243cecf96206d2f | बारहमासा का परिचय               |
| 2   | 69aa62daa243cecf96206d31 | प्रमुख रचनाएँ                   |
| 3   | 69aa62daa243cecf96206d33 | मुख्य भाव                         |
| 4   | 69aa62daa243cecf96206d35 | विविधता और विशेषताएँ            |
| 5   | 69aa62daa243cecf96206d37 | संदर्भ और प्रभाव                 |

### विद्यापति — पद

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa629aa243cecf96205c23 | विद्यापति की जीवनी               |
| 2   | 69aa629aa243cecf96205c25 | काव्य सामग्री                    |
| 3   | 69aa629aa243cecf96205c27 | भाषा और शैली                     |
| 4   | 69aa629aa243cecf96205c29 | काव्य का विश्लेषण               |
| 5   | 69aa629aa243cecf96205c2b | सांस्कृतिक परिप्रेक्ष्य         |
| 6   | 69aa629aa243cecf96205c2d | विरासत और प्रभाव                 |

### कविता

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa62d3a243cecf96206938 | कविता की परिभाषा               |
| 2   | 69aa62d3a243cecf9620693a | कविता के प्रकार                  |
| 3   | 69aa62d3a243cecf9620693c | कविता का महत्व                  |
| 4   | 69aa62d3a243cecf9620693e | कविता में विषय वस्तु            |
| 5   | 69aa62d3a243cecf96206940 | कविता की रचना प्रक्रिया         |
| 6   | 69aa62d3a243cecf96206942 | कविता के प्रमुख कवि             |
| 7   | 69aa62d3a243cecf96206944 | कविता की आलोचना                |

### प्रेमघन की छाया–स्मृति

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa6313a243cecf96207e75 | प्रेमघन की छाया                |
| 2   | 69aa6313a243cecf96207e77 | स्मृति के प्रतिमान              |
| 3   | 69aa6313a243cecf96207e79 | शिक्षा का महत्व                 |
| 4   | 69aa6313a243cecf96207e7b | साहित्य और संस्कृति             |
| 5   | 69aa6313a243cecf96207e7d | जीवन के अनुभव                   |
| 6   | 69aa6313a243cecf96207e7f | मूल्य और परंपरा                 |

### सुमिरिनी के मनके

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa6313a243cecf96207e98 | परिचय                             |
| 2   | 69aa6313a243cecf96207e9a | सुमिरिनी का महत्व              |
| 3   | 69aa6313a243cecf96207e9c | सामाजिक संदर्भ                  |
| 4   | 69aa6313a243cecf96207e9e | साहित्य में स्थान               |
| 5   | 69aa6313a243cecf96207ea0 | आधुनिक संदर्भ                   |

### संवदिया

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa6355a243cecf962091b8 | संवदिया का परिचय                  |
| 2   | 69aa6355a243cecf962091ba | संवदिया की विशेषताएँ           |
| 3   | 69aa6355a243cecf962091bc | संवदिया का इतिहास              |
| 4   | 69aa6355a243cecf962091be | संवदिया की भूमिका              |
| 5   | 69aa6355a243cecf962091c0 | समकालीन संवदिया              |
| 6   | 69aa6355a243cecf962091c2 | संवदिया का भविष्य              |

### गांधी, नेहरू और यास्सेर अराफ़ात

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa636da243cecf96209768 | गांधी का योगदान                |
| 2   | 69aa636da243cecf9620976a | नेहरू का दृष्टिकोण                  |
| 3   | 69aa636da243cecf9620976c | यास्सेर अराफ़ात का परिचय       |
| 4   | 69aa636da243cecf9620976e | गांधी, नेहरू और अराफ़ात का संबंध |
| 5   | 69aa636da243cecf96209770 | समकालीन प्रभाव                  |
| 6   | 69aa636da243cecf96209772 | विश्लेषण और निष्कर्ष           |

### शेर, पहचान, चार हाथ, साझा

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa6395a243cecf9620a5da | शेर की पहचान                     |
| 2   | 69aa6395a243cecf9620a5dc | चार हाथ                         |
| 3   | 69aa6395a243cecf9620a5de | साझा जीवन                        |
| 4   | 69aa6395a243cecf9620a5e0 | जीविका के तरीके                  |
| 5   | 69aa6395a243cecf9620a5e2 | संरक्षण का महत्व                |
| 6   | 69aa6395a243cecf9620a5e4 | प्राकृतिक संतुलन               |
| 7   | 69aa6395a243cecf9620a5e6 | शिक्षा का योगदान              |

### जहाँ कोई वापसी नहीं

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa6386a243cecf96209fae | आकार और संरचना                  |
| 2   | 69aa6386a243cecf96209fb0 | पात्र चित्रण                    |
| 3   | 69aa6386a243cecf96209fb2 | कथानक की प्रगति                |
| 4   | 69aa6386a243cecf96209fb4 | भाषा और शैली                   |
| 5   | 69aa6386a243cecf96209fb6 | विषय और संदेश                   |
| 6   | 69aa6386a243cecf96209fb8 | संदर्भ और प्रयोग                |

### दूसरा देवदास

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa63d2a243cecf9620b62a | दैहिक प्रतिरोध                  |
| 2   | 69aa63d2a243cecf9620b62d | आधुनिक जीवनशैली                |
| 3   | 69aa63d2a243cecf9620b62f | स्वास्थ्य देखभाल के उच्चतम उपाय |
| 4   | 69aa63d2a243cecf9620b631 | सकारात्मक मानसिकता              |
| 5   | 69aa63d2a243cecf9620b633 | परिवार और समुदाय का योगदान     |
| 6   | 69aa63d2a243cecf9620b635 | आहार और पोषण                  |

### कुटज

| No. | Topic ID               | Topic                            |
| :-- | :--------------------- | :------------------------------- |
| 1   | 69aa63d3a243cecf9620b65d | कुटज का महत्व                   |
| 2   | 69aa63d3a243cecf9620b65f | कुटज का उपयोग                   |
| 3   | 69aa63d3a243cecf9620b661 | कुटज की पहचान                   |
| 4   | 69aa63d3a243cecf9620b663 | कुटज की खेती                   |
| 5   | 69aa63d3a243cecf9620b665 | कुटज पर शोध                   |
| 6   | 69aa63d3a243cecf9620b667 | सामाजिक तथा सांस्कृतिक महत्व   |

## Important Book Facts

* The book belongs to Class 12.
* The subject is Hindi.
* The board is CBSE.
* The curriculum is CBSE.
* The book contains 23 supplied chapters.
* The metadata contains 136 supplied topics.

## Related OKF Entities

| Entity Type | Title                            | Markdown URL                            |
| :---------- | :------------------------------- | :-------------------------------------- |
| Class       | Class 12 | https://www.edzy.ai/okf/class/cbse-class-12.md   |
| Subject     | Hindi  | https://www.edzy.ai/okf/subject/cbse-class-12-hindi.md |
| Chapter     | Jaishankar prasad | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-jaishankar-prasad.md |
| Chapter     | देवसेना का गीत  | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-devsena-ka-geet.md |
| Chapter     | कर्नलिया का गीत | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-krnliya-ka-geet.md |
| Chapter     | सरोज स्मृति      | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-sroj-smti.md |
| Chapter     | यह दीप अकेला     | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-yh-deep-akela.md |
| Chapter     | मैंने देखा, एक बूँद | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-maine-dekha-ek-bood.md |
| Chapter     | बनारस          | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-bnars.md |
| Chapter     | दिशा           | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-disha.md |
| Chapter     | वसंत आया       | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-vst-aaya.md |
| Chapter     | तोड़ो           | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-todo.md |
| Chapter     | भरत-राम का प्रेम | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-bhrt-ram-ka-prem.md |
| Chapter     | पद ,          | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-pd.md |
| Chapter     | बारहमासा       | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-barhmasa.md |
| Chapter     | विद्यापति — पद | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-vidyapti-pd.md |
| Chapter     | कविता          | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-kvita.md |
| Chapter     | प्रेमघन की छाया–स्मृति | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-premghn-kee-chhayasmti.md |
| Chapter     | सुमिरिनी के मनके | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-sumirinee-ke-mnke.md |
| Chapter     | संवदिया       | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-svdiya.md |
| Chapter     | गांधी, नेहरू और यास्सेर अराफ़ात | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-gadhee-nehroo-aur-yasser-araphat.md |
| Chapter     | शेर, पहचान, चार हाथ, साझा | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-sher-phchan-char-hath-sajha.md |
| Chapter     | जहाँ कोई वापसी नहीं | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-jha-koee-vapsee-nhee.md |
| Chapter     | दूसरा देवदास  | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-doosra-devdas.md |
| Chapter     | कुटज          | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-12-hindi-antra-kutj.md |

## Source Attribution

| Field          | Value                            |
| :------------- | :------------------------------- |
| Source         | Edzy                             |
| Reference Type | examSubjectBook                |
| Reference ID   | 66ae541b191fdf5766655bd2                  |
| Book ID        | 66ae541b191fdf5766655bd2          |
| Canonical URL  | https://www.edzy.ai/cbse-class-12-hindi-antra |
| Markdown URL   | https://www.edzy.ai/okf/book/cbse-class-12-hindi-antra.md |
| Last Updated   | 2026-06-24  |
