---
type: "Chapter"
knowledge_type: "chapter"
entity_type: "chapter"
id: "679da405cf957671e7ef5cdd"
title: "अव्ययानि"
board: "CBSE"
curriculum: "CBSE"
class: "Class 10"
subject: "Sanskrit"
book: "Abhyaswaan Bhav - II"
chapter: "अव्ययानि"
chapter_slug: "avyyani"
canonical_url: "https://www.edzy.ai/cbse-class-10-sanskrit-abhyaswaan-bhav-ii-avyyani"
markdown_url: "https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-10-sanskrit-abhyaswaan-bhav-ii-avyyani.md"
source_type: "examSubjectBookChapter"
source_id: "679da405cf957671e7ef5cdd"
source_pdf: "https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/5769f8b1-8815-41e9-9f29-ca09e661e636.pdf"
source: "Edzy"
version: 1
last_updated: "2026-06-20"
---

# अव्ययानि
अव्ययानि विषयं संस्कृतव्याकरणस्य एकं प्रमुखं घटकं अस्ति। अयं अध्यायः अव्ययानां भेदानां प्रयोगं च स्पष्टं दर्शयति।

---

## Knowledge Snapshot

| Field | Details |
| :--- | :--- |
| Class | Class 10 |
| Subject | Sanskrit |
| Book | Abhyaswaan Bhav - II |
| Chapter | अव्ययानि |
| Pages | 76-80 |

---

## Chapter Summary

### Short Summary
अव्ययानि अध्यायः अव्ययानां संकेतं, तेषां भेदानाम्, तथा च प्रयोगस्य महत्वं व्याख्याति।

### Detailed Summary
अध्यायस्य प्रमुखं विषयं अव्ययानां परिभाषा, तेषां प्रकाराः, च उपयोगः अस्ति। अव्ययानि उपयुक्तं वाक्यं रचना विधौ महत्वपूर्णं भूमिकां वहन्ति। वैकल्पिक रूपेण, विषयस्य अधीनता च वाच्यतया सम्यक्तया प्रवृत्तिं दर्शयन्ति।

---

## Topic-Wise Explanation

### अव्ययानि
अव्ययानि तथाऽत्यन्तं निरर्थकं शब्दानि, यानि वाक्येषु बिना धातुं योज्यन्ते।

### अव्ययानां प्रयोगस्य महत्त्वम्
अव्ययानां उपयोग्यते अस्ति शिक्षायां उचितं वाक्यं निर्माणाय, येन सम्पूर्णता प्राप्यते।

### अव्ययानां प्रयोगस्य उदाहरणानि
अव्ययानां प्रयोगस्य उदाहरणानि यथा - बाल: अति धार्तत, यदा स: आगच्छत ततः ते गच्छन्ति।

---

## Core Ideas

| Idea | Explanation |
| :--- | :--- |
| अव्ययानि | निरर्थकं शब्दं यत्र न धातुसम्बद्धं अस्ति। |

---

## Important Points for Revision

* अव्ययानां मुख्यं लक्षणं अस्ति तेषां अर्थः न अस्ति।
* अव्ययानाम् विशेषता भवति यः वाक्यानि निर्माति।
* अव्ययानां प्रयोगं वाक्येषु आवश्यकं अस्ति।
* सम्पूर्ण वाक्यं श्रृङ्गारस्थितिः च अव्ययानां प्रयोगः आवश्यकः।
* उदाहरणं - यदा: प्रतिवाक्ये यदा नियमः न सम्भवति, तर्हि अव्ययानम् अत्र उपयोग्यते।
* यथा - बालकः उचचमै: धार्तत।
* तथाऽन्यद्वि - यदा ते आगच्छत ततो मित्राणि गच्छन्ति।
* अव्ययानि सदा उपयुक्तं वाक्यरचनाय।

---

## Source Attribution

| Field | Value |
| :--- | :--- |
| Source | Edzy |
| Reference Type | examSubjectBookChapter |
| Reference ID | 679da405cf957671e7ef5cdd |
| Canonical URL | https://www.edzy.ai/cbse-class-10-sanskrit-abhyaswaan-bhav-ii-avyyani |
| Markdown URL | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-10-sanskrit-abhyaswaan-bhav-ii-avyyani.md |