---
type: "Chapter"
knowledge_type: "chapter"
entity_type: "chapter"
id: "679da3dbcf957671e7ef5bea"
title: "समासा:"
board: "CBSE"
curriculum: "CBSE"
class: "Class 10"
subject: "Sanskrit"
book: "Abhyaswaan Bhav - II"
chapter: "समासा:"
chapter_slug: "smasa"
canonical_url: "https://www.edzy.ai/cbse-class-10-sanskrit-abhyaswaan-bhav-ii-smasa"
markdown_url: "https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-10-sanskrit-abhyaswaan-bhav-ii-smasa.md"
source_type: "examSubjectBookChapter"
source_id: "679da3dbcf957671e7ef5bea"
source_pdf: "https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/dba683a4-1140-4223-b7e4-4cbdbcfd2540.pdf"
source: "Edzy"
version: 1
last_updated: "2026-06-20"
---

# समासा:
समास: एकः महत्वपूर्णः एवं संहितायाः उपपदानाम् वैकल्पिकः संयोगः अस्ति, यस्मिन् शब्दानां एकत्रीकरणेन विशेषार्थः दर्शितः कुरुते।

## Knowledge Snapshot
| Field | Details |
| :--- | :--- |
| Class | Class 10 |
| Subject | Sanskrit |
| Book | Abhyaswaan Bhav - II |
| Chapter | समास: |
| Pages | 48-56 |

## Chapter Summary
### Short Summary
समासस्य परिभाषा, प्रकार, तथा प्रयोगम् इत्यादिकं विवृता अस्ति।

### Detailed Summary
समास: इत्यस्मिन् अध्याये समासस्य तत्त्वं, प्रकाराः च विवृते। समासस्य मुख्यतः चतुः प्रकाराः अस्ति: 1. अवयवीय, 2. तत्पुरुष, 3. द्दध्, 4. बहुव्रीहि। एषां विशेषताः च प्रदर्शिताः।

## Topic-Wise Explanation
### समासस्य परिभाषा
समासस्तु द्वयोः अथवा अधिकानाम् उपपदनां संगठने विशेषार्थः उत्पत्तिः सिध्यति।

### समासस्य प्रकाराः
समासानां तर्भाजनं मुख्यत: चतुधात्त भर्तत — 1. अवययरीभार्: 2. ततिुरुष: 3. द्न्द्: 4. बहुव्रीहित: अस्ति।

### समासविग्रहः
समासस्य विस्तृतं विष्लेषणं यत्र शब्दानां चितीकरणम् अत्र अभिव्यक्तं अस्ति।

### समासस्य प्रयोगः
विभिन्नप्रकारेषु समासस्य अर्थः किस्मतः प्रमुखः अस्ति यथा ज्ञायते।

## Core Ideas
| Idea | Explanation |
| :--- | :--- |
| समासः | उपपदानां विशेषार्थस्य संयोगः। |

## Key Concepts
| Concept | Meaning |
| :--- | :--- |
| अवयवीयसमास | यः शब्दानां अवयवेन निर्मितः अस्ति। |
| तत्पुरुषसमास | यः विशेषण मूल्यं प्रदर्शयति। |

## Important Points for Revision
* समासस्य परिभाषा ज्ञातव्या अस्ति।
* समासस्य चतुर्थवर्गस्य प्रकाराणां विवरणं साध्यं अस्ति।
* प्रत्तिनी: अवयवीयसमासस्य व्याख्यानं लिखितं।
* विभिन्न प्रकाराणां उदाहरणम् उपदर्शितम्।
* समासविग्रहस्य महत्त्वं आङ्गलितम्।
* प्रत्येकस्य समासस्य विशेषताः विवृताः।
* समासस्य प्रयोगं विविधपदेषु स्पष्टः।
* सन्दिग्धार्थानां स्पष्टता मेलयताम्।

## Vocabulary and Glossary
| Word / Phrase | Meaning |
| :--- | :--- |
| समास | उपपदस्य संयोगः। |
| अवयवीय | उपपदस्य घटकयः। |

## Practice Questions
### Short Answer Questions
1. समासस्य परिभाषां लिखत।
2. समासस्य कति प्रकाराः सन्ति?
3. अवयवीयसमासस्य विशेषतां वर्णनयताम्।
4. तत्पुरुषसमासः किं अस्ति?
5. समासस्य महत्वं किम् अस्ति?

### Long Answer Questions
1. समासस्य समस्ताः प्रकाराः च तेषां प्रयोगं विशदेन दर्शयत।
2. प्रत्येकस्य समासस्य विवेचनं प्रलेख्यताम्।
3. समासविग्रहस्य प्रक्रियायाम् विस्तृतं वर्णनं करोति।

## Source Attribution
| Field | Value |
| :--- | :--- |
| Source | Edzy |
| Reference Type | examSubjectBookChapter |
| Reference ID | 679da3dbcf957671e7ef5bea |
| Canonical URL | https://www.edzy.ai/cbse-class-10-sanskrit-abhyaswaan-bhav-ii-smasa |
| Markdown URL | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-10-sanskrit-abhyaswaan-bhav-ii-smasa.md |