---
type: "Chapter"
knowledge_type: "chapter"
entity_type: "chapter"
id: "679da195cf957671e7ef4d85"
title: "सूक्तयः"
board: "CBSE"
curriculum: "CBSE"
class: "Class 10"
subject: "Sanskrit"
book: "Shemushi - II"
chapter: "सूक्तयः"
chapter_slug: "sookty"
canonical_url: "https://www.edzy.ai/cbse-class-10-sanskrit-shemushi-ii-sookty"
markdown_url: "https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-10-sanskrit-shemushi-ii-sookty.md"
source_type: "examSubjectBookChapter"
source_id: "679da195cf957671e7ef4d85"
source_pdf: "https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/4969a969-d7cd-4148-876d-7e1124d999e5.pdf"
source: "Edzy"
version: 1
last_updated: "2026-06-20"
---

# सूक्तयः

प्रस्तुतः पाठः ‘तिरुक्कुरल्’ नामकग्रन्थात् गृहीतः अंशः अस्ति। अयं ग्रन्थः तमिलभाषायाः वेदः इति कथ्यते। अस्य प्रणेता तिरुवल्लुवरः वर्तते। प्रथमशताब्दी अस्य कालः स्वीक्रियते। धर्मार्थकामप्रतिपादकोऽयं ग्रन्थः त्रिषु भागेषु विभक्तः अस्ति। ‘तिरु’ शब्दः श्रीवाचकः अस्ति, अतः ‘तिरुक्कुरल्’ शब्दस्य अभिप्रायः भवति — श्रिया युक्ता वाणी। अस्मिन् ग्रन्थे मानवजीवनस्य हितार्थं सत्यं, सदाचारः, एवं जीवनोपयोगिनः विचाराः पद्यरूपेण प्रतिपादिताः सन्ति।

---

## Knowledge Snapshot

| Field | Details |
| :--- | :--- |
| Class | Class 10 |
| Subject | Sanskrit |
| Book | Shemushi - II |
| Chapter | सूक्तयः |
| Pages | 67-73 |

---

## Chapter Summary

### Short Summary

अयं पाठः नीतिपरः अस्ति। अस्मिन् मानवजीवनस्य कल्याणार्थं उत्तमविचाराः सूक्तिरूपेण प्रस्तुताः सन्ति।

### Detailed Summary

सूक्तयः ‘तिरुक्कुरल्’ ग्रन्थात् उपदिष्टानि श्लोकानां संग्रहः अस्ति। एते श्लोकाः मानवजीवनस्य नैतिकता, सदाचारः, एवं जीवनोपयोगिनः विचाराः प्रतिपादिताः। ग्रन्थस्य प्रणेता तिरुवल्लुवरः अस्ति, यः प्रथमशताब्दी समये अस्तीति ज्ञायते। तिरुक्कुरल् ग्रन्थः धर्म, अर्थ, तथा काम इत्यादि विषयाः व्यवस्थितानाम् त्रिषु भागेषु विभक्तः अस्ति।

---

## Topic-Wise Explanation

### सूक्तयः का परिचय

सूक्तयः तिरुक्कुरल् ग्रन्थस्य अंशः अस्ति, यः मानवजीवनस्य हितार्थं विचाराः प्रतिपादितः।

### सूक्तयः का महत्व

अयं पाठः मानवजीवनस्य नैतिकता, सदाचारः, एवं उत्तमजीवनमार्गं प्रतिपादयति।

### सूक्तयः का विश्लेषण

सूक्तयः में प्रदर्शित विचाराः मानवजीवन के लिए अत्यन्त उपयोगी एवं आवश्यक हैं।

### सूक्तयः का प्रभाव

सूक्तयः जीवन के विभिन्न पहलुओं पर सकारात्मक प्रभाव डालता है, विशेषतः नैतिकता और आचार पर।

### सूक्तयः का उपयोग

ये सन्देश समाज में सदाचार एवं विवेक का प्रचार करते हैं।

---

## Core Ideas

| Idea | Explanation |
| :--- | :--- |
| मानवजीवन | जीवन में सदाचार एवं विवेक का महत्व। |

---

## Key Concepts

| Concept | Meaning |
| :--- | :--- |
| तिरुक्कुरल् | तमिलभाषायाः वेद, यः मानवजीवन के हितार्थ विचार प्रस्तुत करता है। |

---

## Important Points for Revision

* तिरुक्कुरल् ग्रन्थस्य प्रणेता तिरुवल्लुवरः अस्ति।
* ग्रन्थः धर्म, अर्थ, एवं काम विषयं प्रतिपादयति।
* मानवजीवनस्य हितार्थं विचाराः सूक्तिरूपेण प्रस्तुताः सन्ति।
* सूक्तयः पाठः नैतिकता, सदाचारस्य महत्वं प्रतिपादयति।
* तिरुक्कुरल् ग्रन्थस्य कालः प्रथमशताब्दी समीयते।
* ग्रन्थस्य प्रत्येक भागः विशेष उद्देश्यं साधयति।
* सदाचारस्य सर्वोत्तम परिणामः मानवजीवनं कल्याणं प्रदायति।
* विचाराः मानवजीवनस्य उत्तम मार्गदर्शनं कुर्वन्ति।

---

## Vocabulary and Glossary

| Word / Phrase | Meaning |
| :--- | :--- |
| पिता | जनकः |
| पुत्राय | पुत्र के लिए |
| विद्याधनम् | ज्ञानरूपी धन |
| अवक्रता | सरलता |
| वाचि | वाणी में |
| परुषाम् | कठोर |
| विमूढधीः | मूर्ख |
| विद्वांसः | ज्ञानीजन |
| चक्षुष्मन्तः | आँखों वाले |
| विवेकः | बुद्धि |
| वाक्पटुः | वाणी में कुशल |
| धैर्यवान् | साहसी |
| मन्त्री | सलाहकार |
| परिभूयते | अपमानित होता है |
| श्रेयः | कल्याण |
| आचारः | आचरण |
| धर्मः | कर्तव्य |

---

## Practice Questions

### Short Answer Questions

1. पिता पुत्राय किं यच्छति?
2. महात्मानः किम् समत्वम् इति वदन्ति?
3. विमूढधीः किम् भुङ्क्ते?
4. लोके के चक्षुष्मन्तः कथ्यन्ते?
5. धर्मः कः प्रथमः?

### Long Answer Questions

1. तिरुक्कुरल् ग्रन्थस्य प्रणेता कः अस्ति?
2. अयं ग्रन्थः किमर्थं प्रसिद्धः?
3. विद्वान् कः उच्यते?
4. श्रेयः इच्छन् मनुष्यः किम् न कुर्यात्?
5. सदाचारस्य महत्वं किम्?

---

## Source Attribution

| Field | Value |
| :--- | :--- |
| Source | Edzy |
| Reference Type | examSubjectBookChapter |
| Reference ID | 679da195cf957671e7ef4d85 |
| Canonical URL | https://www.edzy.ai/cbse-class-10-sanskrit-shemushi-ii-sookty |
| Markdown URL | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-10-sanskrit-shemushi-ii-sookty.md |