---
type: "Chapter"
knowledge_type: "chapter"
entity_type: "chapter"
id: "69be3515e6892dee08137318"
title: "पृथिव्यां त्रीणि रत्‍नान"
board: "CBSE"
curriculum: "CBSE"
class: "Class 6"
subject: "Sanskrit"
book: "Deepakam"
chapter: "पृथिव्यां त्रीणि रत्‍नान"
chapter_slug: "pthivya-treeni-rtnan"
canonical_url: "https://www.edzy.ai/cbse-class-6-sanskrit-deepakam-pthivya-treeni-rtnan"
markdown_url: "https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-6-sanskrit-deepakam-pthivya-treeni-rtnan.md"
source_type: "examSubjectBookChapter"
source_id: "69be3515e6892dee08137318"
source_pdf: "https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/3fba1e73-1c85-4feb-9418-0e648cc5399b.pdf"
source: "Edzy"
version: 1
last_updated: "2026-06-20"
---

# पृथिव्यां त्रीणि रत्‍नान

छातााः! पश्यन् तु, अद्य मम हस्ते स्फोरकपताणि सणन्। सत्यम्! ए्ाणि स तु भाणि्ाणि सणन्। स तुन्दरवचिाणि एव स तु भाणि्ाणि भवणन्। ए्ाणि असमाकं कृ्ते उत्तमका्यायार्थं प्तेरिां यचछणन्। छातााः! ए्ाणि स्फोरकपताणि णभत्ततौ सर्ाप्यन् तु। दिनं सव्यम् एव पश्यन् तु। श्रीमि! स्फोरकपतते णकम्? श्रीमि! स्फोरकपतते तु स तुन्दिरं णचतम् अणस्। श्‍फोकााः अणप सणन्। श्रीमि! णहया व्यं स तु भाणि्ाणि पठामाः।

---

## Knowledge Snapshot

| Field | Details |
| :--- | :--- |
| Class | Class 6 |
| Subject | Sanskrit |
| Book | Deepakam |
| Chapter | पृथिव्यां त्रीणि रत्‍नान |
| Pages | 130-140 |

---

## Chapter Summary

### Short Summary
स्फोरकपताणि, भाणि्ाणि, तुन्दरवचिाणि इत्यादीनि विषयानां चर्चां करिष्यन्ति।

### Detailed Summary
छातााः! पश्यन् तु, अद्य मम हस्ते स्फोरकपताणि सणन्। ए्ाणि स तु भाणि्ाणि सणन्। तुन्दरवचिाणि एव स तु भाणि्ाणि भवणन् इत्यैषा विषयस्य विवेचनं अस्ति। ए्ाणि असमाकं कृ्ते उत्तमका्यायार्थं प्तेरिां यचछणन्। छातााः! ए्ाणि स्फोरकपताणि णभत्ततौ सर्ाप्यन् तु अस्ति। श्रीमि! स्फोरकपतते णकम्? तु स तुन्दरं णचतम् अणस् इत्यादिना प्रश्नातिदानीं विवेचनं अस्ति।

---

## Topic-Wise Explanation

### पृथिव्यां त्रीणि रत् नयन
स्फोरकपताणि इत्यस्य विवेचनं साधयेत।

### रति-संजनविद्यते
 विद्यमानं कारणम् आचारयोजनयाम्।

### उद्यमते: कर्मशीलता एवं साहस
अयं पाठ्यभागः उद्यमते इत्यस्मिन् कर्मशीलता बहौ साधयेत।

### अणभवादिशरीलस्य अवश्यमता
तत्त्वानां विवेचनं अणभवादिशरीलस्य विषयम्।

### मृगा एवं प्रवृत्तीनिवेदनम्
मृगा इत्यस्य्य आवलम्बः प्रवृत्तिम् उपदर्शयते।

### उतपन्न सूक्ष्मता
सूक्ष्मताको विषयम् उद्धृतं।

### जनमभूमिः एवं गरियसरी
जनमभूमिः इत्यस्य विनिमय हेता उभयेत्वा पठ्यते।

---

## Core Ideas

| Idea | Explanation |
| :--- | :--- |
| स्फोरकपताणि | संवेदनशीलता वर्धनं साधयेत। |

---

## Key Concepts

| Concept | Meaning |
| :--- | :--- |
| भाणि्ाणि | विशेषता परिभाष या व्याख्या। |

---

## Important Points for Revision

* छातााः इत्युक्तिजनाः विषयाः पश्यन्ति।
* वाचिकं शिविरं महत्त्वपूर्णं अस्ति।
* कर्मशीलता एवं साहसम्।
* भाणि्ाणि वन्दनस्य महत्त्वम्।
* उत्कर्षदर्शिनीं विषयाम्।
* तत्त्वानां व्याख्या आवश्यकम्।
* विशेषता उपरिज्ञानम् आवश्यकम्।
* सूक्ष्मता उद्यमते तुलना।

---

## Source Attribution

| Field | Value |
| :--- | :--- |
| Source | Edzy |
| Reference Type | examSubjectBookChapter |
| Reference ID | 69be3515e6892dee08137318 |
| Canonical URL | https://www.edzy.ai/cbse-class-6-sanskrit-deepakam-pthivya-treeni-rtnan |
| Markdown URL | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-6-sanskrit-deepakam-pthivya-treeni-rtnan.md |