---
type: "Chapter"
knowledge_type: "chapter"
entity_type: "chapter"
id: "69be9d2cfb5daab69632936c"
title: "वन्देभारतमातरम"
board: "CBSE"
curriculum: "CBSE"
class: "Class 7"
subject: "Sanskrit"
book: "Deepakam"
chapter: "वन्देभारतमातरम"
chapter_slug: "vndebhartmatrm"
canonical_url: "https://www.edzy.ai/cbse-class-7-sanskrit-deepakam-vndebhartmatrm"
markdown_url: "https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-7-sanskrit-deepakam-vndebhartmatrm.md"
source_type: "examSubjectBookChapter"
source_id: "69be9d2cfb5daab69632936c"
source_pdf: "https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/171e9438-bd71-4750-8f6c-7c1085cbc51a.pdf"
source: "Edzy"
version: 1
last_updated: "2026-06-22"
---

# वन्देभारतमातरम

वन्दे मातरम् इव गीतिं बहुत्र श्रणुमः। इदं गीतिṃ संस्कृतिः बंगला च एवं भाषाद्वयने वितर्यते। महात्मा दनेशिकः बाँगवाकमचन्दः चट्टोपाध्यायः 1882 इवने वर्षे ‘आनंदमठ’ इव नामकम उपन्यासं वलविवादः।

---

## Knowledge Snapshot

| Field | Details |
| :--- | :--- |
| Class | Class 7 |
| Subject | Sanskrit |
| Book | Deepakam |
| Chapter | वन्देभारतमातरम |
| Pages | 1-14 |

---

## Chapter Summary

### Short Summary
‘वन्दे मातरम्’ इत्यस्मिन् अथ्यः अवश्यम् यि ‘अहं मातृः वन्दे करटोवम्’ इव।

### Detailed Summary
अम्ब! असयः चरणसौ प्रक्षालयति। भारतमाता पाठवीनानं तवीर्थक्षेदानि नगरानि, पनिताः नदः, शेषाः पिथामालाः च गङ्गा, सरयूः, शारदा यमुनां, सरसवा इत्याधिगतानं पवित्राणां प्रवाहवन्ति।

---

## Topic-Wise Explanation

### वन्दे भारतमातरम् – परिचय
‘वन्दे मातरम्’ इव गीतिṃ हरिमाणुः स्वरूपस्य रम्यं वण्यं अवशि।

### वन्दे मातरम् का इतिहास
महात्मा दनेशिकः बाँगवाकमचन्दः चट्टोपाध्यायः 1882 इवने वर्षे ‘आनंदमठ’ इव नामकम उपन्यासं वलविवादः।

### संगीत और लय
‘वन्दे मातरम्’ इत्यस्मिन् गर्हसा राग अथवा लय प्रमाणतः भवति।

### राष्ट्र ध्वज का महत्व
आवाम असमाकं राषट्रधवजस्य विषयने आवुङ् वकवञचि ज्ािु इच् छावः।

### कृषक और उनका योगदान
असंसारस्य सर्वत्र कृषकः आवश्यकः अस्ति।

### समाज के विभिन्न योगदानकर्ता
बालसौ! सविनत्रियाः आनदटोल्ने सविषे दनेशिकाः एिि गीति मनत्रं इव गायकणि सम।

### भारत माता की स्तुति
वन्दे भारतमातरम् एषा असमाकं वत्सला िारिमािा।

### निष्कर्ष और प्रेरणा
साधु, अधु वयं िारिमािुः राषट्रधवजस्य च विषयने जयतीमः।

---

## Important Points for Revision

* वन्दे मातरम् इव गीतिṃ संस्कृतिः बंगला च एवं भाषाद्वयने वितर्यते।
* महात्मा दनेशिकः बाँगवाकमचन्दः चट्टोपाध्यायः 1882 इवने ‘आनंदमठ’ उपन्यासं लिखितवान।
* समस्त नगराणां विशेषताः: अयोध्यया, मथुरया, हरिद्वारम् इत्यादि।

---

## Practice Questions

### Short Answer Questions
1. ‘वन्दे मातरम्’ का लेखक कौन है?
2. यह गीत किस भाषाओं में गाया जाता है?
3. ‘आनंदमठ’ उपन्यास का वर्ष क्या है?
4. भारतमाता किन चीज़ों का प्रतिनिधित्व करती हैं?

### Long Answer Questions
1. ‘वन्दे मातरम्’ के ऐतिहासिक महत्व का वर्णन करें।
2. विभिन्न नगरों का उद्धारण करें जो विषय में उल्लिखित हैं।
3. इस पाठ में भारत माता के प्रति श्रद्धा क्यों प्रदर्शित की गई है?

---

## Source Attribution

| Field | Value |
| :--- | :--- |
| Source | Edzy |
| Reference Type | examSubjectBookChapter |
| Reference ID | 69be9d2cfb5daab69632936c |
| Canonical URL | https://www.edzy.ai/cbse-class-7-sanskrit-deepakam-vndebhartmatrm |
| Markdown URL | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-7-sanskrit-deepakam-vndebhartmatrm.md |
