---
type: "Chapter"
knowledge_type: "chapter"
entity_type: "chapter"
id: "69c0cf5acfcc14a8a599fe3f"
title: "सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः)"
board: "CBSE"
curriculum: "CBSE"
class: "Class 8"
subject: "Sanskrit"
book: "Deepakam"
chapter: "सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः)"
chapter_slug: "snnimitte-vr-tyag-k-bhag"
canonical_url: "https://www.edzy.ai/cbse-class-8-sanskrit-deepakam-snnimitte-vr-tyag-k-bhag"
markdown_url: "https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-8-sanskrit-deepakam-snnimitte-vr-tyag-k-bhag.md"
source_type: "examSubjectBookChapter"
source_id: "69c0cf5acfcc14a8a599fe3f"
source_pdf: "https://edzy-ai.s3.ap-south-1.amazonaws.com/edzy-express-ts/1674a012-cdeb-4d26-a8a8-ad40bebc1447.pdf"
source: "Edzy"
version: 1
last_updated: "2026-06-20"
---

# सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः)

सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः) संस्कृतवाङ्मये दशमः पाठः अस्ति। एषः पाठः 'हितोपदेशः' इत्यस्मात् स्थाग्रन्थात् सभीकृतः अस्ति, यः राजा शूद्रस्य सेवायाः हनयतुक्तस्य वीरवरनामा राजपुत्रस्य कथा बतति।

---

## Knowledge Snapshot

| Field | Details |
| :--- | :--- |
| Class | Class 8 |
| Subject | Sanskrit |
| Book | Deepakam |
| Chapter | सन्निमित्ते वरं त्यागः (क-भागः) |
| Pages | 111-123 |

---

## Chapter Summary

### Short Summary
पाठः 'सन्निमित्ते वरं त्यागः' राजकुमार वीरवर, राजा, चिह्नित नगरी शोभावती च सम्बन्धित संस्मरणं प्रस्तुतं करोति।

### Detailed Summary
पाठस्य आरम्भे शोभावती नाम नगरी अस्ति यत्र राजा राष्ट्रस्य रक्षणाय सर्वपाणान् अप्तये उत्साहितः अस्ति। राजा शूद्रस्य सेवायाः हनयतुक्तस्य वीरवर नामक राजपुत्रस्य भागद्वयं प्रस्तुतं अस्ति। वीरवरः चित्तविष्कारं प्राप्तः राजा च रक्षितवान् अस्ति। तस्माद, पृष्ठभूमिः आकर्षकः च विद्यमानः अस्ति। पाठेषु चित्तविष्कारं, राज्य conservação, तथा व्यक्तिगत प्रबंधनस्य महत्वपूर्ण उपदेशः प्रदर्शितः अस्ति।

---

## Topic-Wise Explanation

### शोभावती नगरी
शोभावती नगरी विज्ञात राजस्य स्थानम् अस्ति।

### वीरवर का परिचय
वीरवर राजा शूद्रस्य निर्देशानुसार वीरता प्रदर्शितः अस्ति।

### राजा का कर्तव्य
राजा राष्ट्रस्य रक्षा करिति तस्य मुख्य कर्तव्यः अस्ति।

### सामग्री की आवश्यकता
राजा शूद्रस्य सेवायाः हनयतुक्तस्य वीरता प्रदर्शिता अस्ति।

### वीरवर का उत्तर
वीरवरः राजा प्रति योग्य उत्तरं ददाति।

### राजलक्मी का विचार
राजलक्मी राजा के कार्यों üzerinde विचारशीलता प्रदर्शित करती है।

### दौवार का संवाद
दौवार संवाद राजा शूद्रस्य वीरवर के साथ महत्वपूर्ण चर्चाएँ प्रस्तुत करता है।

### राज्य की रक्षा
राज्य की रक्षा हेतु राजा चित्तविष्कारं समर्पितः अस्ति।

---

## Core Ideas

| Idea | Explanation |
| :--- | :--- |
| राजा का कर्तव्य | राजा का मुख्य कार्य राष्ट्र की रक्षा करना है। |

---

## Key Concepts

| Concept | Meaning |
| :--- | :--- |
| वीरता | साहस और शौर्य का प्रदर्शन। |

---

## Important Points for Revision

* शोभावती नाम नगरी अस्ति।
* वीरवर राजपुत्रः अस्ति।
* राजा का मुख्य कर्तव्य राष्ट्र की रक्षा करना है।
* पाठः 'हितोपदेशः' इत्यस्मात् स्थाग्रन्थात् सभीकृतः अस्ति।
* राजा शूद्रस्य सेवायाः हनयतुक्तस्य वीरवर दर्शन।
* राजा चित्तविष्कारं प्रदर्शितः अस्ति।
* वीरवरः राजा प्रति उत्तरं ददाति।
* राज्य की रक्षा हेतु राजा उद्यतः अस्ति।

---

## Practice Questions

### Short Answer Questions
1. शोभावती नगरी का क्या महत्व है?
2. वीरवर कौन है?
3. राजा का मुख्य कर्तव्य क्या है?
4. पाठ में किस ग्रंथ का उल्लेख किया गया है?
5. राजा ने अपने राज्य की रक्षा किस प्रकार की?

### Long Answer Questions
1. वर्णन करें कि वीरवर किस प्रकार राष्ट्र की रक्षा में योगदान करता है।
2. पाठ में दिखाए गए प्रमुख घटनाओं का सारांश प्रस्तुत करें।
3. राजा ने शूद्र की सेवाएँ क्यों स्वीकार की हैं?

---

## Source Attribution

| Field | Value |
| :--- | :--- |
| Source | Edzy |
| Reference Type | examSubjectBookChapter |
| Reference ID | 69c0cf5acfcc14a8a599fe3f |
| Canonical URL | https://www.edzy.ai/cbse-class-8-sanskrit-deepakam-snnimitte-vr-tyag-k-bhag |
| Markdown URL | https://www.edzy.ai/okf/chapter/cbse-class-8-sanskrit-deepakam-snnimitte-vr-tyag-k-bhag.md |
