यद्भूतहितं तत्सत्यम्
NCERT Class 11 Sanskrit Chapter 9: यद्भूतहितं तत्सत्यम् (Pages 51–57)
Listen to this article
Summary of यद्भूतहितं तत्सत्यम्
यद्भूतहितं तत्सत्यम् at a Glance
CBSE
Class 11
Sanskrit
Bhaswati
9
51–57
6 study resources
यद्भूतहितं तत्सत्यम् Summary
यद्भूतहितं तत्सत्यम् नामक पाठे एकं ग्रामं निर्दिष्टम् अस्ति, यत्र एकः मुनिः निवसति। मनुष्याणां जीवनस्य सत्यता विशेषतः महत्वपूर्णा अस्ति। मुनिः ग्रामवासिभ्यो उपदिशति यत् जनाः स्वस्य स्वास्थ्याय तथा पर्यावरणाय उत्तमं कर्तव्यं जानन्ति। बालकः कृष्णः सत्यं कर्तुम् अकार्यम् अनुभवति। बालस्य अनुभवस्य माध्यमेन जनानां चेतनां जागरूकत्वं प्राप्यते। कृष्णः उपदिशति यः जलम् अस्ति, तत्र मत्स्यः अस्ति इत्यस्मिन् कथा प्रति जनानां जिज्ञासा उत्पन्नः। जनाः मुनिं प्रमाणं गृहीत्वा मत्स्यं सर्वे एकत्र प्रत्यक्षं जानितुं यत्नं कुर्वन्ति। किन्तु ते अन्वेषणं कुर्वन्तः निराशां अनुभवन्ति। मुनिः जनानां संगृहीत्वा तान् उद्दीपयति यत् किञ्चित् श्रमः आवश्यकः अस्ति। श्रमस्य फलस्वरूपेण जलं निर्मलं प्राप्यते, यत्र सर्वे जनाः सुखदुःखं अनुभवन्ति। पाठस्य समापनकाले मुनिः निर्देशयति यत् सत्यं केवलं वचनं न, किन्तु यथि कल्याणलाभाय सच्चिदानंद का उपदेश है। यथार्थतः यद्भूतहितं तत्सत्यम् इति शास्त्रवचनस्य उक्ति इति दर्शयति यत् सर्वदा सत्यं कार्यं चैतन्यं साधनं अस्ति।
