नवद्रव्याणि

नवद्रव्याणि Summary

एकादशः पाठः नवद्रव्याणि, यः तर्कशास्त्रस्य उपयोज्यं शिक्षते, छात्राणां ध्यानं प्राप्तum अत्यन्त उपयोगी अस्ति। तर्क शब्दस्य अर्थः प्रमाण इति, यः यथार्थज्ञानस्य साधनं अस्ति। पाठे प्रदर्श्यते यः द्रव्यादि सप्त पदार्थानां लक्षणं निरीक्ष्यते। अयं पाठः अन्नम्भट्टेन रचितः, यः 17वीं शताब्दीमध्ये रचितः इति विश्वास्यते। पठन्तु, पाठे तर्कशास्त्रस्य प्राचीनतमं ज्ञानं दर्शयति। यः वैशेषिकदर्शनं च न्यायदर्शनं च दुर्बोधिनाम् पदार्थानां उपयोजनं सम्यक् निर्धारयति। तर्कसंग्रहस्य प्रतिविषये विद्यमानं ज्ञानम् छात्राणां भिषक्तं गतिः प्रदर्शयति। द्रव्यम्, गुणः, कर्म, सामान्यम्, विशेषः, समवायः, अभावः इत्येतानि सप्त पदार्थाणि सम्पूर्णं ब्रह्माण्डस्य सम्पूर्ण ज्ञानस्य आधारभूतानि विद्यमानानि। इत्येवमर्थानां वृद्धि, छात्राणां मानसिक विकासं साधयन्ति। पाठः अद्यतन काले बालानां अधिगमाय अधिकं उपकारकं अस्ति। तर्कशास्त्र द्वारा छात्राणां प्रभावशाली गतिमय अभिज्ञानं साध्यते, येन तर्कप्रकारेण वेदशास्त्रम् अधिकं ज्ञानं किन्तु व्यापकम् अपि अस्ति। सप्तद्रव्यानां परिचयं प्रदर्शयति पाठः, येन अदृष्टा, समवायश्च, विज्ञानं धारयन्ति। ज्ञानवर्धनाय इति अद्यतनीं आवश्यकता:। द्रव्याणि पृथिव्यः, आपः, तेजः, वायुः, आकाशम्, कालः, directional feature, आत्मा चानन्तं द्रव्याणि विद्यमानानि। केवलं अद्यतनीं भूतानां केवलं विश्लेषणं जहाति नहीं, समागमं अपि साध्यते। संस्कृत-संभाषणं, विचारशीलता, तर्कशास्त्रस्य पढ़नाय प्रतिविभाज्य कार्यं च इत्यादियुक्तं सन्देशः एकदृष्ट्या उभयदा द्रष्टव्यं जातु। अस्मिन् पाठे चतुर्विंशतिः गुणाः, पञ्च कर्माणि, प्रत्यक्षादि चार प्रमाणं च विवेच्यमानानि सन्ति। पाठस्य मुख्य लक्ष्यः भारतीयं प्राच्यज्ञानं ज्ञानार्थं समृद्धि प्रदर्शितं च शिक्षायाः गवेषणे अभिप्रेतं वर्तते।