मित्राय नमः
NCERT Class 7 Sanskrit Chapter 3: मित्राय नमः (Pages 29–38)
Listen to this article
Summary of मित्राय नमः
मित्राय नमः at a Glance
CBSE
Class 7
Sanskrit
Deepakam
3
29–38
6 study resources
मित्राय नमः Summary
अयं पाठः किञ्चित् सूर्यनमस्कारम् इत्यस्मिन् उपक्रमे विवेचनं करोति। सूर्यनमस्कारः एकः महत्त्वपूर्णः योगाभ्यासः अस्ति, यः प्रतिदिनं करोति। प्रातःकाले सूर्यस्य पूजनं च यः सह योगासनानि अपि क्रियते, तस्य लाभं व्याख्यातुं पाठः आरम्भः करोति। सूर्यमण्डलस्य पूजनं दुष्टात्मनं दूरं करोति, मानवस्य मनः शान्तिरूपं करोति। पाठे सर्वे विद्यार्थीः मिलित्वा सूर्यनमस्कारं कर्तुं प्रेरिताः सन्ति। कथं प्रातः प्रति सूर्यनमस्कारः आरम्भः करोति इति चिन्तायाः विषये प्रतिक्षेपः। छात्राः एकस्मिन् समूहे मिलित्वा आचार्यस्य मार्गदर्शनं प्राप्तुं यत्नं कुर्वन्ति। पाठस्य अद्यायः सूर्यनमस्कारस्य विविध आसनानि च समावेशयति। आचार्यः वदन्ति - 'सूर्यनमस्कारः तु योगाभ्यासानां शृङ्गारः अस्ति।' एषः अभ्यासः शरीरं, मनः, आध्यात्मिकं च शक्तिं वृद्धिम् आवहति। साधारणतः सूर्यनमस्कारः तिना आसनानां समूहः अस्ति। तस्य नियमितं अभ्यासः जनेन स्वास्थ्यं मिलति, मनः शान्तिः प्राप्यते। सूर्यनमस्कारस्य प्रथमं आसनं प्रातःकाले सूर्यस्य नमस्कारं कर्तुं विशेषः महत्त्वं अस्ति। एषः शारिरीकं, मानसिकं, आध्यात्मिकं च दृष्टिकोनतः लाभं करोति। पाठस्य समापनं शिक्षाप्रणालीं च यथासंभव सन्देशः ददतीति वदति। छात्राः एकस्मिन् स्वरूपे मिलित्वा प्रातःकाले सूर्यनमस्कारं क्रीडामहे। शारीरिक, मानसिकं च विकासं लभन्ते। यतः अध्यापकः अभ्यासस्य महत्त्वं ज्ञानं प्रददाति। नियमितः अभ्यासः सर्वे ज्ञातव्यः अस्ति, यः मनसः शान्तिम्, शरीरस्य स्वास्थ्यं च धृवेत। अधुना सूर्यनमस्कारस्य उपायां च प्रमाणं शिक्षाप्रणाली प्रति अपेक्षितः। विद्यार्थीः उपस्थिताः सन्ति, तेषां अनुभवः च वर्धयितुम् आवश्यकं अस्ति। पाठस्य माध्यमेन तेषां ज्ञानं वर्ध्यते। सूर्यनमस्कारः केवलं आसनेन न, किन्तु जीवनस्य सर्वाणि क्षेत्राणि च निवेदयति। एषः पाठः केवलं ज्ञानं ददाति, किंतु अनुभवस्य प्रमुखतां च खोलयति। यथावेत्तव्यं सूर्यनमस्कारस्य अभ्यासाः द्युतिमयाः, सर्वे विद्यार्थिणः समीपेन उपयेयुः। अवश्यमेव अस्य अभ्यासस्य महत्त्वं ज्ञातव्यम्।
