प्रणम्यो देशभक्तोऽयं गोपबन्धुर्महामनाः
NCERT Class 8 Sanskrit Chapter 4: प्रणम्यो देशभक्तोऽयं गोपबन्धुर्महामनाः (Pages 36–48)
Listen to this article
Summary of प्रणम्यो देशभक्तोऽयं गोपबन्धुर्महामनाः
प्रणम्यो देशभक्तोऽयं गोपबन्धुर्महामनाः at a Glance
CBSE
Class 8
Sanskrit
Deepakam
4
36–48
6 study resources
प्रणम्यो देशभक्तोऽयं गोपबन्धुर्महामनाः Summary
पाठस्य आरम्भे जलपलावेन जनानां जनजीवनं प्रभावितं जातम्। ओडिशा-राज्यम् आस्थायां एकः महादुःखः अनुभवः जातः, यत्र जलप्लावः सम्पूर्णं जनपदं बर्बादितवन्तः। एषः पाठः गोपबन्धुः नामकस्य एकस्मिन महान् व्यक्तित्वं प्रतिपादयति, यः जलपलावपीडितानां जनानां साहाय्यं करोति। गोपबन्धुः एकः प्रख्यातः समाजसेवकः अस्ति, यः अत्यन्तं दयालुः च साहसी च। सः जनानां दुःखानां प्रति सहानुभूति प्रकटयति तथा च स्वकं जीवनं त्याग्य जनसेवायां समर्पितं करोति। पाठे गोपबन्धुः चतुर्थको शुद्धवृत्तं अनुभवति, यथा सः विद्यालये शिक्षायाः विधया सह पाठायामुदीच्यते। एषः संस्कृत पाठः विद्यार्थिनां समर्पणं, सेवा, तथा देशभक्तिः इत्यादयां मूल्याणां महत्त्वं दर्शयति। गोपबन्धुः न केवलं स्वजातीयाः निधीनां उपकारं करोति, किन्तु सः सर्वं जनसमाजस्य च उत्थानं प्रति प्रेरितः अस्ति। यदा जलपलावेन जनानां आश्रयाः नष्टं जातः, तदा गोपबन्धुः जीवने आवश्यकं भोजनं प्रापयितुम् आवाहनं करोति। गृहे गृहे गत्वा एषः जनसेवकः जनानां वस्त्राणां, भोजनस्य च अभिलाषायां सहाय्यं करोति। गोपबन्धुः आदर्शः अस्ति यः सर्वजीवितं संकटे गिरन्ते च सदा सहायकः अस्ति। एषः पाठः विद्यार्थिनां समर्पणम्, सेवा, तथा मानवता प्रतीकः दर्शयति। सः पाठः केवलं गोपबन्धोः जीवनकथां प्रतिपादयति, किन्तु समाजसेवा इत्यस्य महत्त्वं अपि विवेचयति। पाठस्य अन्वेषणं कर्तुं विद्यार्थिनः प्रेरिताः भूत्वा स्वानुभवाः च प्रतिपादयितुं शक्ताः भविष्यन्ति। गोपबन्धुः सदा स्मरणीयः अस्ति, यः साधारणजनानां जीवनं उत्कर्षं नेइव च निमत्तः करोति। एषः पाठः न केवलं एकस्य व्यक्तित्वं, किन्तु समाजस्य प्रतिप्रभुत्वाय आवश्यकं प्रबोधनं ददाति।
