आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः
NCERT Class 9 Sanskrit Chapter 3: आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः (Pages 22–37)
Summary of आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः
Playing 00:00 / 00:00
आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः at a Glance
CBSE
Class 9
Sanskrit
Sharada
3
22–37
6 study resources
आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः Summary
अस्मिन् अध्यायः आत्मवत्सर्वभूतेषु यः पश्यति सः पण्डितः इति सिद्धान्तं उपस्थापयति। यत्र मानवस्य संसार में करुणा, क्षमा, एवं दया इत्यादीनां गुणानां विशिष्टं महत्त्वं विवेचनम् अस्ति। नामदेवमहाराजस्य चरित्रम् अत्र विशेषत्वेन समाविष्टं अस्ति यः मानवता, करुणा, और सहानुभूति के आदर्श उदाहरणं स्थापितयति। कपिलः, माधवी, च मातामही इत्यादीनां पात्राणां संवादेन अद्यतन जीवनस्य संदर्भे गुणानां महत्त्वं प्रतिपादितम् अस्ति। यहाँ मानव जीवनस्य महत्वपूर्ण तत्वानि यथा करुणा, अहिंसा, और आत्मवत्सलता पर विचारः क्रियते। अध्ययनकर्तृणां विषयेषु ध्यानः प्रतिस्थाप्यते यः आत्मवत्सलता वर्धयन्ति, तद्विना केवले बुद्धि वा ज्ञानं पर्याप्तं न भवति। अध्यक्षवर्गे मानवता एव सर्वोपरि अस्ति। व्यक्तिसंस्कृति, तिर्यक् भाषायाः प्रयोजनं, एवम् आध्यात्मिकदृष्ट्या उन्नतिः प्रमोचनाय आवश्यकता अस्ति। आने वाले समय में, व्यक्ति स्वयमित्यस्मिन् भावे जगतः स्वहिताय वर्धमानः वर्तेत। अतः अस्य अध्यायस्य अध्ययनं छात्रों 위해, आत्मवत्सलता की भावना विकसित करने हेतु प्रेरणास्रोतं भवति। जब हम एक-दूसरे के प्रति करुणा और दयादृष्टि प्रदर्शित करते हैं, तब हम समर्पण और अनुशासन की सच्ची भावना को जागृत करते हैं। अत्र प्रसंगों के माध्यम से छात्रों का सर्वांगीण विकास संभव गिरता है।
