यः जानाति सः पण्डितः
NCERT Class 6 Sanskrit Chapter 11: यः जानाति सः पण्डितः (Pages 112–120)
Listen to this article
Summary of यः जानाति सः पण्डितः
यः जानाति सः पण्डितः at a Glance
CBSE
Class 6
Sanskrit
Deepakam
11
112–120
6 study resources
यः जानाति सः पण्डितः Summary
अस्मिन् अध्यायः 'यः जानाति सः पण्डितः' इति नाम्ना विशेषतया ज्ञानस्य महत्त्वं विशदं करोति। अध्यायस्य आरम्भे यः पण्डितः अस्ति, तस्य किं लक्षणं, तथा ज्ञानस्य उपयोगः विशदं प्रकाशयति। ज्ञानं केवलं सूचना संचित करना न होकर, तस्य उपयोगेन चरितार्थः क्रियते, इति विवेचनं अस्ति। अध्याये ज्ञानस्य विभिन्न रूपाणि, तेषां योग्यता, चैतन्यतया सामान्यजीवने को कैसे प्रयोगिता प्राप्तुं, इत्यादिभ्यः च विवरणं अस्ति। पण्डितः यः जनः केवलं पुस्तकाणि पठत्येव, किन्तु यः तानां ज्ञानं व्यवहारिक जीवनस्य संदर्भे योग्यतया प्रयोगयति, सः अधिक पण्डितः। ज्ञानस्य महत्त्वं प्रतिपादयितुं उपमा रूपेण वृक्षस्य उपमा दीयते। यथा वृक्षः पृथिव्याम् अस्ति, तद्वद् ज्ञानं जीवनस्य आधारभूतं अस्ति। अर्थात्, एकः पण्डितः सदा ज्ञानं संगृहीतुम् उद्यतं अस्ति, स्वभावतः अन्वेषणाय च सज्जः अस्ति। सः तस्य ज्ञानस्य उपयोगः कर्तुं यथासंभवम् प्रयासं करोति। अध्यायस्य अन्ते, शिष्यानां मनसि विचारः निर्मितुं प्रेरणा प्रदिया जाती, यः ज्ञानं अर्जितुं चाधिकारः प्रदीयते। विविध साधनानि, नियमाः च ज्ञानस्य अधिगमने साध्याः, तेषां उपदेशः अध्याये अस्ति। अतः अध्यायः शिक्षायाम् अवश्यकः अंशः अस्ति। शिक्षायाः गत्यै, ज्ञानः च जीवनस्य सर्वत्र महत्वपूर्णं अस्ति, इति अस्मिन् पाठ्ये प्रतिपाद्यते। अध्यायस्य अध्ययनं शिक्षायाम् अधिक गत्यर्थ कल्पयेत्।
